Drie situaties waarin de bronnen nee zeggen, en vier die niemand heeft onderzocht. Wat het onderzoek werkelijk zegt over sauna en wakzwemmen.
Sauna en winterzwemmen brengen risico’s mee die afhangen van gezondheid, alcoholgebruik en de omstandigheden bij het water. Onderzoek naar saunabaden bewijst op zichzelf niet dat koudwaterzwemmen veilig is. Hieronder staat wat de bronnen zeggen en waar hun bewijs ophoudt.
Op drie situaties geven de bronnen een klip-en-klaar nee: alcohol, koorts en alleen gaan. Over vier andere, waar net zo vaak naar wordt gevraagd, bestaat helemaal geen onderzoek. Hieronder staat elk van die situaties, met wat de bron werkelijk zegt.
Alcohol. Een peer-reviewed overzichtsartikel zegt het ronduit: drinken
tijdens het saunabezoek verhoogt het risico op een te lage bloeddruk,
hartritmestoornissen en plotse dood, en moet worden vermeden. De Finse organisatie voor
winterzwemmen zegt hetzelfde over het water.
Ziekte, vooral koorts. Sla beide over. Het genoemde risico is niet
ongemak, maar dat de belasting de kans op een bijkomende aandoening, zoals virale
Alleen het wak in gaan. De Finse veiligheidslijst begint daarmee, en de
reden is een reflex die in de eerste minuut niet met wilskracht is te overstemmen.
Bloeddrukmedicatie is een voorzichtigheidskwestie, geen verbod, en de
Menstruatie, een zware maaltijd, slaapgebrek, intensieve inspanning vlak
ervoor. Door geen enkele geraadpleegde bron behandeld. Dat is niet hetzelfde
Alcoholgebruik tijdens het saunabaden verhoogt het risico op een te lage bloeddruk,
hartritmestoornissen en plotse dood, en moet worden vermeden. Zo besluit een peer-reviewed
overzichtsartikel over de voordelen en risico’s van saunabaden, en dat is ongewoon
rechtstreeks. De Finse organisatie voor recreatie in de open lucht is over het water even
kort: ga niet zwemmen bij ziekte of onder invloed van alcohol, en nooit alleen.
Tien gezonde mannen werden tijdens het saunabaden gemeten, nuchter en na stevig drinken. De sauna alleen liet de systolische bloeddruk op het uitgangsniveau; de sauna in combinatie met stevig drinken liet die dalen van 136 naar 113 mmHg. Ventriculaire extrasystolen namen in geen van beide situaties toe, en dat was het enige type hartritmestoornis dat in dit experiment werd geteld. De eigen zin van de auteurs gaat over bloeddruk, niet over instorten. Deze bloeddrukmetingen laten niet zien of iemand flauwviel. Iets wat niet is gemeten, mag niet worden behandeld alsof het niet is gebeurd.
Overlijden in de sauna is zeldzaam. In Fins forensisch materiaal van 1990 tot 2002 ging het
om minder dan twee gevallen per 100.000 inwoners per jaar, en de helft van alle gevallen
stond onder invloed van alcohol. Het eigen preventieadvies van de auteurs bestaat uit twee
delen, en het tweede deel wordt meestal vergeten: minder drinken, en een dronken
saunabezoeker nooit alleen in de sauna laten.
Verdrinkingen hebben een eigen Finse dataset: 1.697 onopzettelijke verdrinkingen van mensen
van 15 jaar en ouder tussen 2000 en 2009, allemaal forensisch-toxicologisch onderzocht.
Alcoholpositief, daarin gedefinieerd als een bloedalcoholgehalte van minstens 0,5 promille,
gold voor 61,8 procent van de verdrinkingen zonder boot en 65,0 procent van die met boot. Het cijfer vertelt hoeveel verdronken mensen alcohol in hun bloed hadden. Het
vertelt niet hoeveel drinkers verdrinken.
En een kater? De nuttige vraag is dan niet hoe u zich voelt, maar of er nog alcohol in uw
bloed zit. Is dat het geval, dan geldt alles hierboven onverkort en verandert de kater
daaraan niets. Is dat niet het geval, dan konden wij geen enkel onderzoek vinden naar een
kater in combinatie met een sauna of een wak, en gaan wij er geen verzinnen.
Bier direct na de löyly is een kleinere vraag met een echt antwoord. In een
rehydratie-experiment na inspanningsgebonden uitdroging vertraagde een drank met 4 procent
alcohol het herstel van het bloed- en plasmavolume, terwijl alles tot en met 2 procent niet
verschilde van een alcoholvrije drank. Gewoon bier zit op 4 procent of hoger, en dat is
precies de categorie waarin het herstel vertraagde. Twee kanttekeningen daarbij: de
uitdroging was veroorzaakt door inspanning en niet door hitte, en geen van de vier geteste
dranken was water, dus dit onderzoek kan niet worden gebruikt om te beweren dat water